Strona poświęcona Teorii Suworowa. Czy w 1941 roku Zwiazek Radziecki szykował się do ataku na III Rzeszę?

Memorandum o porozumieniu handlowym zawartym 11 lutego 1940r

Memorandum o niemiecko-radzieckim porozumieniu handlowym zawartym 11 lutego 1940 r.

Tajemnica państwowa
Berlin, 26 lutego 1940 r.


Porozumienie opiera się na wspomnianych we wstępie [porozumienia] listach Ministra spraw zagranicznych Rzeszy i Przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych Morotowa z dn. 28 września 1939 r. Porozumienie stanowi pierwszy ważny szczebel na drodze do programu gospodarczego nakreślonego przez obie strony i przewidującego udział innych [państw].

1. Porozumienie obejmuje okres 27 miesięcy, w tym dostawy radzieckie, jakie mają być wykonane w ciągu 18 miesięcy, będą zrekompensowane dostawami niemieckimi realizowanymi w ciągu 27 miesięcy. Najbardziej skomplikowany punkt korespondencji z dnia 28 września 1939 r., a mianowicie, że dostawy surowców radzieckich winny być kompensowane dostawami
niemieckich towarów przemysłowych w ciągu dłuższego okresu, został uregulowany zatem zgodnie z naszymi życzeniami. Stało się to możliwe jedynie po uporczywej walce. Tylko osobiste rędzie Ministra spraw zagranicznych Rzeszy do Stalina doprowadzifo do ostatecznego uregulowania kwestii. Porozumienie o 18 i 27 miesiącach jest decyzją kompromisową, gdyż w ustalonych okresach, a mianowicie co 6 miesięcy, wzajemne
dostawy towarów powinny się bilansować na zasadzie ściśle
określonych współczynników. Jeżeli bilans ten ulega zakłóceniu, tj. jeżeli dostawy niemieckie nie nadążają na przykład za współczynnikiem dostaw radzieckich zanotowanych w Porozumieniu, druga strona ma prawo powstrzymać czasowo swe dostawy do momentu, aż zostaną przywrócone te dokładne proporcje. Warunek ten jest dość irytujący, lecz nie możemy go wyeliminować, gdyż podczas rozmów końcowych omówił go sam Stalin.


2. Dostawy radzieckie.
Związek Radziecki zgodnie z Porozumieniem w ciągu pierwszych 12 miesięcy dostarczy mniej więcej surowców na sumę 500 mln marek.
Jako uzupełnienie tego w tym samym okresie Sowieci dostarczą surowców na konto porozumienia kredytowego z dn. 19 sierpnia 1939 r. w przybliżeniu na sumę 100 mln marek.
Najważniejszymi surowcami są:
1.000.000 ton traw pastewnych i roślin strączkowych na sumę 120 mln marek.
900.000 ton ropy naftowej w przybliżeniu na sumę 115 mln marek.
100.000 ton bawełny mniej więcej na sumę 90 mln marek.
500.000 ton fosforanów.
100.000 ton rudy chromu.
500.000 ton rudy żelaza.
300.000 ton złomu żelaznego i żeliwa.
2.400 kg platyny.
Rudy manganowe, metale, drewno i inne surowce. Do tego trzeba dodać również eksport radziecki do Protektoratu, który nie wchodzi do Porozumienia, na sumę 50 min marek, co doprowadzi dostawy Związku Radzieckiego w ciągu pierwszego roku Porozumienia do ogólnej sumy 650 mln marek.

Uzupełnieniem tego są inne ważne korzyści. Związek Radziecki opierając się na korespondencji z dn. 28 września udziela prawa do tranzytu do Rumunii, Iranu, Afganistanu oraz krajów Dalekiego Wschodu i z powrotem, co ma wyjątkową wagę z powodu zakupu przez Niemcy w Mandżurii soi. Taryfy przewozu soi Koleją Transsyberyjską zmniejszono o 50 %. Taryfy przewozów tranzytowych zostaną uregulowane za pomocą rozliczeń kliringowych i wyniosą w przybliżeniu 100 mln marek.
Po dodaniu niektórych innych partii towarów (udziały kliringowe podczas zakupu przez Związek Radziecki surowców w krajach trzecich) można założyć, że w ciągu pierwszych 12 miesięcy dostawy i ustugi radzieckie obliczane będą na sumę mniej więcej 800 milionów marek.

3. Na drugi rok prawomocności porozumienia ustalona
została na razie jedynie część dostaw radzieckich. W ciągu
pierwszych sześciu miesięcy drugiego roku obowiązywania
zrozumienia Związek Radziecki dostarczy Niemcom surowce tego typu co i w pierwszym roku na sumę 230 milionów marek. Przypuszcza się, że pertraktacje zostaną przedłużone przed upływem pierwszego roku prawomocności porozumienia i ilość wymienionych towarów przewidziana na drugi rok zostanie zwiększona w porównaniu do objętości dostaw w pierwszym roku ważności porozumienia.

4. Dostawy niemieckie obejmują towary przemysłowe,
technologię przemysłową i urządzenia [sprzęt] oraz materiały
wojenne. Dostawy radzieckie pierwszych 12 miesięcy mamy
skompensować w ciągu 15 miesięcy. Dostawy radzieckie
pierwszych sześciu miesięcy drugiego roku prawomocności
porozumienia (miesiące 13-18) musimy wyrównać w ciągu 12
miesięcy (od 16 do 27 miesiąca).

5. Wśród dostaw radzieckich pierwszych 18 miesięcy znajduje
się: 11.000 ton miedzi, 3.000 ton niklu, 950 ton cyny, 500 ton
molibdenu, 500 ton wolframu, 40 ton kobaltu. Te dostawy metali potrzebne są do realizacji dostaw do Związku Radzieckiego. Ponieważ teraz w Niemczech nie ma tych metali i nie zostaną, dostarczone do czasu, zanim porozumienie stanie się prawomocne, dlatego trzeba przezwyciężyć przeszkodę danego okresu przez wykorzystanie dla dostaw niemieckich do Związku Radzieckiego metali z naszych własnych zapasów i zastępować je napływającymi metalami z dostaw radzieckich. Każde inne porozumienie w rodzaju wstępnych dostaw metali, czego żądaliśmy na początku, nie mogło być osiągnięte.
Związek Radziecki z kolei wyraził gotowość do skupywania metali i surowców w krajach trzecich. O tym, w jakim stopniu dana obietnica może być zrealizowana, jeżeli się uwzględni podejmowane przez Anglików intensywne przeciwdziałania, trudno jest dziś sądzić. Ponieważ sam Stalin niejednokrotnie obiecał swą szczodrą pomoc w tej kwestii, więc można się spodziewać, że Związek Radziecki uczyni wszystko, co od niego zależy.

6. Pertraktacje były ciężkie i długotrwałe. Były po temu zarówno przyczyny rzeczowe jak też psychologiczne. Związek Radziecki niewątpliwie obiecał o wiele więcej dostaw, niż to mogło byc spełnione z wybitnie gospodarczego punktu widzenia i tych dostaw dla Niemiec musi dokonywać z częściowym uszczerbkiem własnego zaopatrzenia. Z drugiej strony zrozumiałe jest, że rząd radziecki w postaci kompensaty stara się otrzymać te wyroby, jakich brakuje w Związku Radzieckim. Ponieważ ZSRR nie importuje jakichkolwiek towarów użytku powszechnego, życzenia (jego dotyczą wyłącznie towarów przemysłowych i materiałów wojennych. W wielu przypadkach słabe punkty ZSRR pokrywają się przy tym ze słabymi punktami Niemiec jak na przykład produkcja obrabiarek do wytwarzania pocisków artyleryjskich. Niełatwo jest znaleźć kompromis między interesami obu stron. Ważne znaczenie psychologiczne miała wszechobecna nieufność Rosjan, a także obawa jakiejkolwiek odpowiedzialności. I Komisarz Ludowy Mikojan w wielu kwestiach musiał się zwracać do Stalina osobiście, ponieważ jego [Mikojana] autorytetu nie wystarczało.
Nie zważając na wszystkie te zawiłości w czasie długotrwałych pertraktacji, coraz wyraźniej się uwidoczniła chęć rządu radzieckiego niesienia pomocy Niemcom oraz niezachwianego pogłębienia politycznego zrozumienia wzajemnego w rozwiązywaniu zagadnień gospodarczych;
Porozumienie znaczy dla nas szeroko otwarte drzwi na Wschód. Zakup surowców w ZSRR oraz krajach ościennych wciąż jeszcze mogą być istotnie zwiększone. Nader ważne znaczenie ma realizacja zobowiązań niemieckich w żądanych granicach. Z powodu dużego zakresu [handlu] wymaga to szczególnych wysiłków. Jeśli poczynimy postępy w zwiększeniu i rozszerzeniu eksportu na Wschód do potrzebnej objętości, to efekt blokady angielskiej ulegnie istotnemu osłabieniu dzięki przyszłemu napływowi surowców [ze Wschodu do Niemiec].

Schnurre

 


Poprzednia strona: REFERAT W. MOŁOTOWA 1 listopada 1939 r.
Następna strona: Decyzja Katyńska